عصرکاسپین / فرهاد خراسانی ؛ با نزدیک شدن به ۱۷ مرداد، بار دیگر فصل پیام‌های تبریک فرا می‌رسد. فصل انتشار عکس‌های یادگاری، لوح‌های تقدیر، مراسم‌های پرزرق‌وبرق و سخنرانی‌هایی که در آنها خبرنگاران را «چشم بینای جامعه»، «صدای مردم» و «سربازان جبهه آگاهی» می‌نامند.
اما پرسش اینجاست؛ اگر خبرنگاران تا این اندازه ارزشمند هستند، چرا هنوز از ابتدایی‌ترین حقوق حرفه‌ای خود محروم‌اند؟
چرا در کشوری که مسئولان آن در هر مناسبت از اهمیت رسانه سخن می‌گویند، هنوز قانونی جامع و مستقل برای تعریف جایگاه حقوقی خبرنگار، حمایت از امنیت شغلی او و تضمین حقوق حرفه‌ای‌اش وجود ندارد؟
واقعیت آن است که بخش قابل توجهی از مراسم‌های روز خبرنگار در سال‌های اخیر بیش از آنکه نشانه حمایت واقعی باشد، به نوعی آیین رفع تکلیف شباهت پیدا کرده است. گویی برخی مدیران تصور می‌کنند می‌توان با چند ساعت مراسم، چند لوح تقدیر، چند عکس یادگاری و هدایایی که گاه ارزش آنها از هزینه یک گزارش میدانی کمتر است، دین خود را به جامعه رسانه‌ای ادا کنند.
خبرنگار اما صدقه نمی‌خواهد. خبرنگار مطالبه‌گر قانون است. خبرنگار امنیت شغلی می‌خواهد. خبرنگار حمایت حقوقی می‌خواهد. خبرنگار می‌خواهد هنگام پیگیری فساد، رانت، ناکارآمدی و تضییع حقوق مردم، بداند که قانون پشت سر او ایستاده است، نه اینکه هر لحظه نگران هزینه‌های شخصی و حرفه‌ای انجام وظیفه خود باشد.
تناقض بزرگ اینجاست که بسیاری از مسئولان از رسانه انتظار دارند مطالبه‌گر، شجاع، مستقل و ناظر عملکرد قدرت باشد؛ اما همزمان زیرساخت‌های قانونی لازم برای حفاظت از همین نقش نظارتی را فراهم نمی‌کنند. نتیجه چنین وضعیتی روشن است؛ خبرنگاری که باید از حقوق مردم دفاع کند، خود ناچار است نگران حقوق ابتدایی خویش باشد. نگاه ابزاری به رسانه و برخورد مناسبتی با خبرنگاران، نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه شکاف میان شعار و واقعیت را عمیق‌تر می‌سازد. جامعه رسانه‌ای به خوبی می‌داند که ارزش یک قانون حمایتی کارآمد، هزاران بار بیشتر از هدایای مناسبتی و تجلیل‌های موسمی است.
البته بخشی از این وضعیت نیز محصول سکوت و قناعت ناخواسته‌ای است که سال‌ها بر فضای رسانه‌ای حاکم شده است. وقتی مطالبه اصلی فراموش شود، طبیعی است که جای آن را مطالبات حداقلی بگیرد. اما هیچ جامعه رسانه‌ای نمی‌تواند با چشم‌پوشی از حقوق بنیادین خود، به جایگاه واقعی و اثرگذار دست یابد.
امروز مطالبه خبرنگاران نه یک امتیاز ویژه، بلکه یک حق بدیهی است؛ تدوین قانون جامع خبرنگاری، تعریف دقیق جایگاه حرفه‌ای خبرنگار، تضمین امنیت شغلی، حمایت حقوقی در انجام وظایف حرفه‌ای و پایان دادن به برخوردهای سلیقه‌ای با فعالان رسانه‌ای. خطاب این یادداشت به مسئولان کشور، نمایندگان مجلس، مدیران اجرایی و همه تصمیم‌گیران است. اگر به نقش رسانه ایمان دارید، آن را در قانون نشان دهید، نه فقط در سخنرانی‌ها.
اگر خبرنگار را رکن توسعه می‌دانید، برای او پشتوانه حقوقی ایجاد کنید، نه فقط تقدیرنامه. و اگر معتقدید رسانه پل ارتباطی مردم و حاکمیت است، این پل را با بی‌توجهی به حقوق سازندگانش فرسوده نکنید. ۱۷ مرداد، روز خبرنگار است؛ اما نباید تنها روز تجلیل از خبرنگاران باشد. این روز باید به روز پاسخگویی درباره حقوق فراموش‌شده آنان تبدیل شود زیرا جامعه‌ای که خبرنگارانش امنیت نداشته باشند، دیر یا زود حقیقت را نیز از دست خواهند داد.

فرهاد خراسانی